ΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑ ΚΑΙ ΜΙΑ ΑΦΗΓΗΣΗ (ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ)

Ποίημα: [πρωινό με θέα τους καθετήρες αιμοκάθαρσης] / ξαπλώνεις στο κρεβάτι της αιμοκάθαρσης / απέναντι από το παράθυρο / το κεφάλι σου βουλιάζει στο μαξιλάρι / οι ήχοι της πόλης / ίδιοι το πρωί και το βράδυ / το μυαλό σου ταξιδεύει εκεί που το σώμα δεν μπορεί / η ποίηση είναι κάτι περισσότερο από λέξεις στο χαρτί / όμως οι συμβολισμοί βολεύουν / όταν η πραγματικότητα σε έχει ξεπεράσει / καρδιά μου πώς μπορώ να σε ξυπνήσω όταν δεν κοιμάσαι; / μέσα στα όρια του ακατανόητου πόνου / και έξω από την ποικιλομορφία των ατυχών περιστάσεων; / δεν ήθελα να γράψω για μένα — για διάφορους λόγους / εχθές το βράδυ δεν μπορούσα πραγματικά να καταλάβω / είτε ήμουν ακόμα ζωντανός — αλλά τώρα ξημέρωσε / Βάσος Γεώργας.

Αφήγηση: Ο εκδότης, σκηνοθέτης, βιβλιοπώλης, σεναριογράφος, και εν γένει άνθρωπος της τέχνης Βάσος Γεώργας, αντιμετωπίζοντας προσφάτως σοβαρά προβλήματα υγείας, προχωρεί σε ένα είδος αυτοϊάσεως, στο ψυχολογικό πεδίο τουλάχιστον, με το να επιδίδεται σε καθημερινή, σχεδόν καταιγιστική, συγγραφή και δημοσίευση (εν προκειμένω διευκολύνουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης) μικρών πυκνών κειμένων, αφορισμών, στοχασμών για το νόημα της ζωής, και ποιημάτων που καταγράφουν οδυνηρές στιγμές αλλά, ταυτοχρόνως, διέπονται από μια φιλοσοφική αισιοδοξία ως προς την αξία του ζην και την επαναξιολόγηση του τι είναι σημαντικό και τι όχι μες στις δεκαετίες που μας δωρίζονται.

Με αυτή τη συγγραφική, και άμεσα δημοσιοποιούμενη, δραστηριότητα, ο Γεώργας επιτυγχάνει δύο πράγματα, που σχετίζονται άμεσα με τη θεωρία και την άσκηση της Αφηγηματικής Ιατρικής: 1) Μια προσωπική, ψυχική  ατσάλωση των αμυντικών μηχανισμών του απέναντι στις επιθέσεις της νόσου, και 2) την αμέριστη συμπαράσταση φιλικών του προσώπων, μια συμπαράσταση που χαλυβδώνει περαιτέρω τις άμυνές του. Η εν λόγω συμπαράσταση εκδηλώνεται με πληθώρα μηνυμάτων που λαμβάνει (ακόμα και από μη στενούς φίλους, από απλώς γνωστούς, αλλά και από αγνώστους που γνωρίζουν ωστόσο το έργο και την προσφορά του), καθώς επίσης και με την έμπρακτη στήριξη και φροντίδα απ᾽ τη μεριά εγκάρδιων, παλαιών και νέων φίλων του.

Πράγματι, έχει συγκροτηθεί ένα δίκτυο προσώπων, που ευρύνεται καθημερινώς, καθώς άνθρωποι κοντινοί στον Γεώργα σπεύδουν να τον συνδράμουν σε ψυχικό, πνευματικό, και υλικό επίπεδο. Συγγραφείς, ποιητές,  μεταφραστές, γραφίστες έχουν συσπειρωθεί και παρέχουν αφιλοκερδώς εργασία στον Γεώργα προκειμένου να στήσει το νέο του εκδοτικό εγχείρημα, τον Τηλέγραφο. Φίλες και φίλοι έχουν προσφέρει στέγη, τροφή, και προστασία στον νοσούντα.

Στην περίπτωση αυτή, ο φροντιστής (caretaker) συμβαίνει να είναι συλλογικό υποκείμενο, και όχι μεμονωμένος οικείος του πάσχοντος. Έτσι, δεν απειλείται από τους συνήθεις κινδύνους που ελλοχεύουν όταν ένας, και μόνον, άνθρωπος, αναλαμβάνει τα βάρη της φροντίδας.

Όταν είναι ένας ο φροντιστής, σταδιακά, κάποιες φορές ανεπίγνωστα, και σε περιπτώσεις επιδείνωσης της ασθένειας, και όχι ανάκαμψης,  τα θέλω του περιορίζονται στην ικανοποίηση των θέλω του ασθενούς, τα οποία εντούτοις γίνονται ολοένα και πιο δύσληπτα, ανεξέλεγκτα, απροσδιόριστα, ανορθολογικά — συνεπώς καθίσταται ολοένα πιο δύσκολη, έως ατελέσφορη η ικανοποίησή τους.

Όταν ασθενής και φροντιστής συμβαίνει να συγκατοικούν, ο φροντιστής χάνει το χώρο του, αισθάνεται διωκόμενος μέσα στο ίδιο του το σπίτι, εξόριστος από το ίδιο του το σπίτι. Επίσης, και είναι λίαν οδυνηρό αυτό, αισθάνεται ότι χάνει και τον χρόνο του, ότι ματαιοπονεί.

Ενοικεί, εντέλει, σε ένα αδιέξοδο, ενδιαίτημά του είναι ένα cul-de-sac, βαδίζει σε μια ναρκοθετημένη ζώνη. Ενώ νιώθει ότι τείνει να ασθενήσει και ο ίδιος, δεν του επιτρέπεται, από τη συνθήκη με τον ασθενή, να χάσει τις δυνάμεις του, οι οποίες οφείλουν όλες να διοχετεύονται προς την πλήρωση των αναγκών, και των επιθυμιών, του ασθενούς.

Το αποτέλεσμα είναι, φυσικά, μια ένταση που ο φροντιστής δεν δύναται να μοιραστεί με άλλους, ιδίως όταν η ασθένεια είναι κυρίως ψυχονοητικής φύσεως και, λόγω λεπτομερειών που οφείλουν να παραμείνουν απόρρητες, ο διαμοιρασμός δεν είναι εφικτός. Η ένταση είτε θα κατευναστεί είτε θα οδηγήσει σε ρήξη, που με τη σειρά της είτε θα την υπερβούν αμφότεροι οι φροντιστής και ασθενής καταβάλλοντας καλόβουλες προσπάθειες είτε θα γίνει αείζωη.

Η φιλοσοφία, η θεωρία και η άσκηση της Αφηγηματικής Ιατρικής, συμβάλλουν στην υπέρβαση τέτοιων εντάσεων και ρήξεων, καθώς προκρίνουν ακριβώς τη ρητή έκφραση των συναισθημάτων με προφορικές ή και γραπτές αφηγήσεις των τεκταινομένων.

Σχολιασμός: Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης