ΑΝΘΟΔΕΣΜΗ ΑΦΗΓΗΣΕΩΝ

Ο καύσωνας δεν αποτρέπει το διάβασμα. Απεναντίας το ευνοεί (με τον δέοντα αμυντικό εξοπλισμό: φρούτα, αναψυκτικά, σαλάτες, καλή μουσική). Φτάσαμε, αισίως και ωραιότατα, στο Τεύχος #25 της Αφηγηματικής Ιατρικής και, αναμένοντας τον Αύγουστο, αρχίζουμε να παρουσιάζουμε συνοπτικά κάποια βιβλία που, ασφαλώς, αξίζει να διαβαστούν και να συζητηθούν. Σε επόμενα τεύχη, θα καταπιαστούμε εκτενέστερα με ορισμένα από αυτά. Αρχίζουμε με δύο πονήματα που επικεντρώνονται στο ζήτημα της πανδημίας.

Γιώργος Παππάς, Οι επόμενες δύο εβδομάδες θα είναι κρίσιμες (εκδ. Διόπτρα). Αφήγηση από πρώτο χέρι για την συγκατοίκησή μας με το φάσμα της πανδημίας, από έναν παθολόγο. Συναισθήματα, φόβοι, αγωνίες, ελπίδες, κόπωση, περιορισμοί. Αλλά και: ελπίδες, χιούμορ, αγάπη, νοιάξιμο, αλληλεγγύη. «Και συνέχισαν οι προβληματισμοί εκείνη την ημέρα», διαβάζουμε στη σ. 334. «Γιατί δεν έχω καμία παρενέργεια; Πού είναι ο πυρετός και η καταβολή και τα πρηξίματα; Είμαστε σίγουροι ότι μου έκαναν εμβόλιο; Κι αν ο γιατρός/νοσηλευτής ήταν κάποιος που δεν με συμπαθούσε, επειδή για παράδειγμα ήταν Ολυμπιακός ή ήταν από άλλο χωριό και τους πήραμε την πρωτεύουσα στον δήμο ή επειδή, ποιος να ξέρει σ᾽ αυτόν τον κόσμο, είναι οπαδός του Χάνεκε και εγώ θεωρώ κρυφο-ναζί τον Αυστριακό και τις ταινίες του;»

Βεβαίως, ο Μίχαελ Χάνεκε δεν είναι κρυφο-ναζί. Αξίζει να το σημειώσουμε, μη τυχόν και παρεξηγηθεί το χιούμορ του συγγραφέα-ιατρού. Απεναντίας, ο μείζων αυτός σκηνοθέτης, είναι απηνής κοινωνιολόγος-φιλόσοφος-ανατόμος της καθημερινότητας στην Κεντρική Ευρώπη, και εάν ντε και καλά πρέπει να τον χαρακτηρίσουμε, θα λέγαμε ότι είναι εγελιανός μαρξιστής, κοντά στις έρευνες και τα κελεύσματα της Σχολής της Φρανκφούρτης των Theodor Adorno, Walter Benjamin, Max Horkheimer.                   Σημαντικό είναι ότι ο Γιώργος Παππάς έρχεται να μας προσφέρει, πέρα από τα βιώματα και τις καθημερινές ιστορίες αντιμετώπισης της πανδημίας, μία επισκόπηση της έξαρσης του Covid-19, από την πρώτη σχετική ανακοίνωση (που, όπως μας θυμίζει, δεν ήρθε από την Κίνα αλλά από το Χονγκ Κονγκ), και από την εκπόνηση του πρώτου διαγνωστικού τεστ του Christian Drosten, μέχρι τα λόκνταουν, τις μεταλλάξεις του ιού, τις εκάστοτε ονοματολογίες, την καταγραφή των κρουσμάτων. Ο συνδυασμός επιστημονικού λόγου και ρέουσας, ημερολογιακής προσωπικής αφήγησης καθιστούν λίαν αξιανάγνωστο το βιβλίο του Γιώργου Παππά.

Μπιούνγκ-Τσουλ Χαν, Η κοινωνία της παρηγοριάς / Ο πόνος σήμερα (μτφρ. Βασίλης Τσαλής, εκδ. Opera). «Η πανδημία συμπεριφέρεται όπως η τρομοκρατία, η οποία παρομοίως εξαπολύει έναν γυμνό θάνατο εναντίον της γυμνής ζωής και προκαλεί κατ᾽ αυτόν τον τρόπο μια σφοδρή ανοσολογική αντίδραση», διατείνεται ο Νοτιοκορεάτης στοχαστής που γεννήθηκε στη Σεούλ το 1959, αλλά ζει από το 1980 στη Γερμανία, όπου σπούδασε Φιλοσοφία, Λογοτεχνία και Καθολική Θεολογία, και όπου επίσης διδάσκει Φιλοσοφία και Πολιτισμό, στο Πανεπιστήμιο de Künste στο Βερολίνο.             Οξυδερκέστατος διανοητής, με σκευή που περιλαμβάνει τη θητεία του στον στοχασμό του Martin Heidegger αλλά και καλά αφομοιωμένα (και σημαντικά) θραύσματα από τα όσα εκόμισαν η Σχολή της Φρανκφούρτης, η Susan Sontag, και οι τολμητίες της Καταστασιακής Διεθνούς (Internationale Situationniste), ο Μπιούνγκ-Τσουλ Χαν εξετάζει αιχμηρά τις επιπτώσεις της πανδημίας, ιδίως στο πώς καθίστανται οδυνηρή τροχοπέδη στις προσπάθειές μας για επινόηση και συγκρότηση εναλλακτικών τρόπων ζωής. «Η υστερία της επιβίωσης καθιστά τη ζωή ριζικά εφήμερη», διαβάζουμε στη σ. 33. «Η ζωή υποβιβάζεται σε μια βιολογική διαδικασία, η οποία οφείλει να βελτιστοποιηθεί. Χάνει κάθε μετά-φυσική διάσταση. Το “self-tracking’’ ανάγεται σε λατρεία. Η ψηφιακή υποχονδρία, η συνεχής καταμέτρηση των βιολογικών λειτουργιών μας με app υγείας και fitness υποβιβάζουν τη ζωή σε απλή λειτουργία. Η ζωή απογυμνώνεται από κάθε νοηματοδοτούν αφήγημα. Δεν είναι πια αφήγηση, αλλά μέτρηση και υπολογισμός. Η ζωή γίνεται γυμνη, και μάλιστα χυδαία. Τίποτα δεν διασφαλίζει διάρκεια».

Με λόγο πάντα κοφτό, φιλοσοφικά προφορικό, κράμα της εγελιανής επιχειρηματολογίας και του ντανταϊστικού τηλεγραφικού στυλ, ο Μπιούνγκ-Τσουλ Χαν καθίσταται συνομιλητής και συνδαιτημόνας παλαιότερων παικτών της κοινωνικής κριτικής, όπως ο Guy Debord (κυρίως), ο Jean Baudrillard, ο Paul Virilio και ο (εν ζωή και πάντα δραστήριος και ενδιαφέρων) Giorgio Agamben.